1389/10/29
ریشه یابی بحران در مواد اولیه قالیبافی
عبدالله احراری*
*محقق و مدرس دانشگاه

نساجی نیوز: در این نوشتار به بررسی اجمالی مواد اولیه قالیبافی (ابریشم، پشم و پنبه) در طی سال‌های گذشته وحال، مدیریت‌ها و چالش‌های پیش‌رو پرداخته و به کنکاش مختصری در این موارد دست خواهیم زد.

تاملی برسابقه تولید ابریشم درایران و سو مدیریت‌ها؛

دوران صفویه
دردوران صفویه (حدود 500 سال پیش) مقدارتولید ابریشم 3 هزار تن و میزان تولید ابریشم در 230 سال قبل، 900 تن بوده است.

دوران قاجار
در این دوران، کارخانه ابریشم‌کشی در قریه کارده رشت در اواسط حکومت ناصرالدین شاه احداث شد. کارخانه مجهز ابریشم‌کشی درشهر رشت در اواخر حکومت ناصرالدین شاه تاسیس شده است. در اواخر حکومت قاجاریه، مقدار تولید ابریشم صد تن بوده است.

دوران معاصر
تولید نخ ابریشم در سال 1377 به میزان هشتصد تن و مقدار جعبه تخم ابریشم توزیع شده دویست هزارتومان برآورد گردیده است.
قیمت هر کیلو پیله‌تر در سال 1377 معادل یک میلیون و چهارصد و37 هزارتومان و فروش جعبه تخم ابریشم به پرورش دهندگان در سال 1385 معادل 77 هزار جعبه بوده است. در سال 85-84 ابریشم چینی به ایران با قیمت 21 دلار وارد شد.
نخ ابریشم در سال1387 معادل بیست و دوهزار تومان به فروش می‌رسید و در سال 88 معادل 17 هزارتومان بوده است.
هرکیلو پیله خشک در سال 88 معادل شش هزار و پانصد وپنجاه تومان است و قیمت تضمینی هرکیلو پیله‌تر در سال 88 معادل چهارهزار و 380تومان بوده است.
در سالجاری هرکیلو پیله ترمعادل پنج میلیون و689 هزارتومان قیمت‌گذاری شد.
تولید جهانی ابریشم معادل 87 هزارتن است که 59 درصد این تولیدات متعلق به چین، 18 درصد هند و درحال حاضر 300 تا 400 تن این مقدارتولید بعهده ایران است.
این درحالی است که نیاز کشورمان به ابریشم یکهزار و 200 تا یکهزار و‌500 تن در سال است که 90درصد آن در قالیبافی کاربرد دارد و امکان تولید ابریشم دوهزار تن درداخل کشور وجود دارد.
شایان ذکر است، از چهار کارخانه مجهز ابریشم کشی طوس مشهد، پیله ابریشم شمال، صومعه سرا و جواهری لنگرود بدلیل واردات بی رویه نخ ابریشم در دهه هشتاد فقط ابریشم طوس نیمه فعال است.
بخش اعظم پیله تولید شده توسط 1080 کارگاه سنتی پیله کشی در بایک تربت حیدریه تنیده می‌شود که در حال حاضر بخش قابل توجهی از این کارگاه‌ها بدلیل نبود پیله بیکار هستند.
درحال حاضر‌قیمت هر کیلو نخ ابریشم خام در کشور مبدا بدون احتساب تعرفه گمرکی چینی 60‌دلار، ازبک 47‌دلار و ترکمنستان 40‌دلار است.
نسبت وزن پیله خشک به پیله تر 40 درصد و راندمان نخ خام بدست آمده از پیله خشک نیز 40 درصد نخ خام ابریشم بدست می آید که پس از پخت و ... 75 درصد آن به نخ ابریشم آماده مصرف تبدیل می‌گردد.
در گذشته‌ای نه چندان دورابریشم تنها در قالی‌های مناطق محدودی کاربرد داشت مصرف‌کنندگان نیز تمایل به خرید قالی‌های پشمی تمایل داشتند اما...
قالی‌های ابریشمی ایران در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و ژاپن از محبوبیت خاصی برخوردار است. قالیبافان هندی برای بافت قالی‌های ابریشمی از ابریشم کجین (35درصد ابریشم ضایعاتی +65درصد پشم یا پنبه) استفاده می‌کنند. این نوع ابریشم کجین در ایران حدود بیست و هشت هزار تومان بفروش می رسد. در روز 19 دی ماه سالجاری، قیمت هر‌کیلو ابریشم بافت نود و پنج هزار تومان، چله چینی حدود صدهزار تومان، کجین درجه یک بیست و هشت هزار تومان و کجین درجه 4 و بسیار پست نه هزار تومان است.

چگونه پنبه، ایران زده شد؟
میزان تولید پنبه در سطح جهان 22 میلیون تن است و میانگین قیمت پنبه 1.7 دلار و حجم تجارت جهانی پنبه 37 میلیارد دلار است.
گفتنی است، قبل از انقلاب دولت دخالتی در تولید و بازرگانی پنبه نداشته است و میزان تولید پنبه درسال 1354 معادل دویست و 54 هزار تن بوده که از این مقدار هفتاد هزار تن به مصرف داخلی رسیده و مابقی صادر شده است.
دراواخر دهه پنجاه تولید پنبه داخلی شدیدا کاهش پیدا کرد تا اینکه در سال 1360 کمیته مرکزی تامین و توزیع پنبه در ستاد بسیج اقتصادی کشور تشکیل گردید.
در سال 1361 برای وش پنبه قیمت تضمینی تعیین که این وضع تا سال 1366 ادامه داشت. با انحلال کمیته تامین و توزیع پنبه قیمت پنبه در بازارعرضه و تقاضا تعیین گردید که این وضعیت تا سال 1386 ادامه داشت. حکایت جالب نرخ تعرفه گمرکی پنبه در‌سال‌های 85-84 پنبه 20درصد، نخ پنبه 10درصد و پارچه خام پنبه‌ای40درصد تعیین شده بود.
از سال 1386 با واردات بدون کنترل بازرگانی پنبه، پنبه ایران زده شد و بازرگانی پنبه داخلی دچار مشکل گردید به طوریکه مجددا سازمان تعاون روستایی برای این کالا قیمت تضمینی تعیین کرد.
سال گذشته کشت پنبه به کمترین مقدار خود در 70 سال گذشته رسید و حدود شصد هزارتن پنبه محلوج از آن بدست آمد، البته در بسیاری از مناطق به علت افزایش هزینه های کاشت، داشت و برداشت از یک طرف و واردات بی رویه پنبه انگیزه‌ای برای برداشت وش پنبه در بین برخی کشاورزان وجود نداشت.
دشوار شدن واردات پنبه درسالجاری به دنبال تصویب قانون ارتقای ارزش افزوده بخش کشاورزی باعث افزایش شدید قیمت پنبه داخلی شد و کشاورزان پنبه کار بعد از یک دهه حاصل دسترنج خود را بدست آوردند.
هم اکنون قیمت وش مصرفی برای تهیه نخ‌های پنبه‌ای مورد نیاز هنر صنعت قالیبافی حدود یکهزار و 300 تومان است و با این قیمت پیش بینی می شود کشت محصول پنبه در سال آتی دو برابر شود.
عمده قالی‌های ایرانی دارای تار و پود پنبه‌ای بوده و به صورت میانگین در هر متر مربع قالی 1.4 کیلو نخ پنبه‌ای 5 یا 10 یا 20 و... با تعداد لای متفاوت و متناسب با رج شمار استفاده میشود، مقدار نخ مصرفی پنبه در قالیبافی حدود پنج هزار تن است.
قیمت هر کیلو نخ پنبه‌ای مورد نیاز قالیبافی بسته به کیفیت، نمره و تعداد لای آن بین پنج هزار و 400 تا شش هزار تومان است که نسبت به 4 ماه قبل از افزایش حدود 80 در‌صدی برخوردار است.

ریز قیمت هر نوع نخ در چهار ماه قبل و اکنون به شرح زیر است:
نخ چله 20 هیجده لا از هر بقچه هفده هزار (4.5کیلو) به سی هزار تومان است. نخ پود 5 بیست و چهارلا از هر کیلو دو هزار و700 تومان به سه هزار و900 تومان رسیده است.
کاهش یا حذف تعرفه واردات پنبه بعد از برداشت کامل محصول داخلی، واردات محدود و تامین نقدینگی ارزان قیمت مورد نیاز بخش خصوصی می‌تواند به تثبیت عادلانه قیمت نخ پنبه‌ای تا حدود چهارهزار و 500 تا چهارهزار و800 تومان کمک می‌کند. در این صورت قالیباف و پنبه کار رضایت داشته و منافع ملی تامین خواهد شد.

حداكثر بی‌توجهی به پشم داخلی دردهه گذشته
پشم عبارتست از نوعی لیف پروتئینی كه روی پوست گوسفند می روید و در صنعت قالیبافی به صورت پرز و گاهی تارو پود به كار می‌رود. پشم تابیده شده (نخ پشمی) را در قالیبافی اصطلاحاً خامه می‌گویند. بعضی از پشم‌های نرم و ظریف را در قالیبافی كرك می گویند كه این نامگذاری صحیح نیست زیرا كرك عبارت است از الیاف ظریف و نرم كه در روی بدن بز و شتر می‌روید و مصرف آن برای بافت قالی مناسب نیست. قریب به 70درصد پشم گوسفند ایرانی در قالیبافی مصرف می‌شود. شناخت ومعرفت نسبت به ویژگی‌های پشم گوسفندان ومزایا و محدودیت‌های آنها می‌تواند بخشی از مشكلات فراروی قالی ایران را برطرف کند. انجام اقدامات اساسی در فرایند تهیه خامه قالی اعم از تقویت نژادهای مناسب، رعایت اصول پرورش پشم و پشم چینی، سورت و شستسشوی علمی، ریس و رنگرزی مطلوب در افزایش ارزش افزوده قالیبافی موثر است.
در دو دهه اخیر بدلیل اختلاف قیمت شدیدی كه بین پشم و گوشت بوجود آمده انگیزه پشم چینی به هنگام ذبح گوسفند كاهش یافته، درنتیجه یكی از مهمترین چالش‌های قالی ایرانی كاربرد پشم دباغی شده درقالیبافی است. خروج پشم از مرزهای شرقی و واردات آن به خاطر بخش نساجی و استفاده از این الیاف در فرایند تهیه خامه قالی ابهام دارد.
فرآوری و پرورش پشم یكی از مهمترین موارد موثردر كیفیت قالی است. استفاده از پشم مناسب در تولید خامه قالی از بسیاری عیوب قالی همچون دورنگی، رگه‌دار شدن، نمدی شدن، بری بری شدن، ذرتی شدن، عدم شفافیت رنگی جلوگیری کرده ضمن آنكه چگونگی استفاده از آن نقش موثری در قیمت تمام شده قالی بافته شده دارد.
از دویست نوع نژاد گوسفندی كه بصورت شناخته شده در سراسر جهان پراكنده شده اند بالغ بر 28 نژاد مختلف گوسفند در ایران مورد شناسایی قرار گرفته اند كه عبارتند از: بلوچ، سنجابی، مهربانی، شال، مغانی، كلكوهی، قره گل، كبود شیراز، قزل، افشاری، تركی، ماكویی، فراهانی، كرمانی، بختیاری، سنگسری، نائینی، زندی، لری، كردی، زل، جمهور، تركا شوند مریوان، خویی، وارتیه شاهپور، ارومیه، مكری سیاه.
از میان نژادهای فوق‌الذكر پشم نژادهای بلوچی، كلكوهی، بختیاری، ماكویی، به رنگ سفید و گوسفند نژاد فراهانی دارای پشم متمایل به سفید نخودی و نژادهای كرمانی، تركی، افشاری و مغانی دارای پشمی به رنگ سفید متمایل به شكری و مابقی نژادها پشم آنها به رنگ های متنوع می‌باشد.
مطابق با آمارهای موجود در وزارت جهاد كشاورزی بالغ بر هفتاد میلیون راس گوسفند در ایران وجود دارد كه بیشترین فراوانی به ترتیب مربوط به گوسفندان بلوچی با 29.2درصد، سنجابی با 10.8درصد، مغانی با 9.7درصد، قره گل خاكستری با 9درصد، كردی 6.9درصد، زل 6.2درصد، قره گل سیاه 6درصد و لری بختیاری 5.2درصد است.
تولید پشم در گوسفندان نژادهای مختلف متفاوت بوده كه بیشترین تولید مربوط به گوسفند نژاد بختیاری بین 3-4 كیلوگرم و نژادهای خراسانی گوسفند بلوچی 1.5-2.5 كیلوگرم، قره گل با 2-3 كیلو، كردی 1.5-2 كیلو و مغانی با 1.5-2.5 كیلو تولید پشم دارند.
بیشترین درصد راندمان پشم گوسفندان ایرانی مربوط به واریته رضائیه با 74- 94درصد و كمترین آن مربوط به واریته مكری با 44درصد می‌باشد. نسبت پشم سفید به پشم رنگی و الوان نیز در بین استان‌های مختلف متفاوت است.
استان كرمانشاه با نسبت 95درصد پشم سفید به الوان و پس از آن استان‌های خراسان‌، آذربایجان، خوزستان، كردستان ومازندران به ترتیب با 85درصد، 75درصد، 50درصد، 30درصد و 10درصد پشم سفید نسبت به پشم الوان در رده‌های بعدی قرار دارند.
از نقطه نظر نرمی و زبری پشم گوسفندان ایرانی را به سه گروه نرم، نیمه زبر و زبر طبقه بندی می‌کنند كه پشم نرم بیشتر در خراسان و بخش‌هایی از استان‌های كرمان و خوزستان‌، پشم نیمه زبر بیشتر در استان‌های مازندران‌، كردستان و تعدادی از شهرهای استان خراسان تولید می‌شود.
از نظر ظرافت پشم گوسفندان بلوچی با 18-31 میکرون، شال با 28-34 میکرون، فراهانی با 25- 28 میکرون، کرمانی با 23-27 میکرون، زندی با 22-23 میکرون ظریفترین پشم های گوسفندان ایرانی محسوب می‌گردد.
طول الیاف گوسفندان دارای پشم ظریف ایرانی بین 11-16 سانتی‌متر، پشم متوسط بین 16-20 سانتی‌متر و پشم ضخیم بین 20-24 سانتی‌متر گزارش شده است. با توجه به شاخص‌های مرغوبیت پشم برای قالیبافی منجمله ظرافت، نرمی، جعد، رنگ، رنگ‌پذیری و شفافیت رنگی به ترتیب گوسفندان بلوچی خراسان، عربی اهواز، كرمانشاه، ماكویی تولید كننده مرغوبترین پشم هستند.
با عنایت به اینكه بالغ بر‌هفتاد میلیون راس گوسفند در ایران وجود دارد بنابراین اگر محصول نهایی هر گوسفند را معادل یك كیلو پشم شسته آماده ریس فرض کنیم و چنانچه 70درصد پشم تولیدی را قابل مصرف در قالیبافی فرض شود سالانه بالغ بر هفتاد‌هزار تن پشم در ایران تولید می‌شود كه چهل و نه هزار تن آن آماده مصرف در قالیبافی است.
از طرف دیگر چنانچه تولید فعلی قالی را بصورت میانگین سالانه پنج میلیون متر مربع فرض و برای تولید هر متر مربع قالی معادل چهار كیلو پشم (با در نظر گرفتن افت ریسندگی) در نظر بگیریم تنها معادل بیست هزار تن پشم مورد نیاز بخش قالیبافی است. ملاحظه میشود كه نه تنها نیازی به واردات پشم برای تهیه خامه قالی نمی‌باشد كه بخش قابل توجهی از پشم تولیدی را میتوان در سایر بخش‌های زیر مجموعه نساجی یا سایر دستبافت‌ها مورد استفاده قرارداد.
البته واردات پشم به منظور تهیه نخ ظریف‌تر یا تهیه خامه نرمتر و مخلوط کردن با پشم داخلی ضروری است.
خامه یا نخ پشمی رشته شده از پشم، ماده اصلی تشكیل دهنده قالی است و به نسبت قطری كه دارد دارای نمره‌های مخصوص است كه براساس سیستم متریك تعیین و نامگذاری می‌شود. تعیین متریك خامه بدین ترتیب است كه مقدار طول نخ پشمی در یك گرم را محاسبه می‌كنند كه آن را نمره یا متریك خامه می‌گویند.
چون خامه مورد مصرف در قالیبافی معمولاً دولا می‌باشد نمره خامه با ذكر تعداد لای آن نشان داده می‌شود، در حال حاضر خامه‌های مورد مصرف و معمول در قالیبافی ایران در متریك‌های 3.2، 4.2، 5.2، 6.2، 7.2، 8.2، 10.2، 11.2، 12.2، 14.2، 16.3، 20.2، 20.3، 20.4، 20.6 و24.2 می‌باشند.
از سال 2006 میلادی، قیمت جهانی پشم رو به افزایش گذاشته و در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. گردش تدریجی گوسفندان پشمی نیوزیلندی و استرالیایی به سمت گوسفندان گوشتی و همچنین افزایش 7- 8 درصدی نرخ برابری دلار نیوزیلند نسبت به دلار امریكا، موجب افزایش قیمت 65 تا 70 درصدی قیمت پشم در دنیا نسبت به ماه مشابه در سال قبل شده و افزایش نرخ برابری دلار نسبت به ریال در ماه‌های اخیر، افزایش قیمت 70 تا 80 درصدی قیمت پشم در ایران را به همراه داشته است. به طوریكه پشم 6-4 نیوزیلند در ماه آگوست سال گذشته 2.5 دلار بوده كه بهای آن در آگوست امسال به 4.7 دلار رسیده است. همچنین قیمت پشم 5-3 لینكلن نیوزیلندی از 2.3 یورو در سپتامبر سال گذشته به 4.4 یورو افزایش یافته و كلیه موجب اختلال در بازار مواد اولیه كلیه محصولات حاصل از شده است. هم اكنون تناوب حراجی‌ها در آوكلند از هفته‌ای یكبار به سه و یا چهار هفته یكبار رسیده است.
این روند تاثیر قابل توجهی در كاهش واردات پشم، افزایش خواب سرمایه و كاهش نقدینگی و سرمایه در گردش موثر كارخانجات و شركت‌های دست اندركار و در نتیجه كاهش ظرفیت آنها داشته است به نحوی كه در حال حاضر خامه 5.2 متریك مصرفی در قالی‌های 40 رج از قرار هر كیلو هشتاد و هفت هزار ریال، خامه 9.2 مصرفی در قالی‌های 50 رج از قرار هر كیلو یکصد و سی هزار ریال و خامه 12.2 مصرفی در قالی‌های 60 رج از قرار هر كیلو دویست و ده هزار ریال در بازار به فروش می‌رسد.
افزایش قیمت گوشت نسبت به قیمت پشم در دو دهه اخیر باعث عدم ایجاد انگیزه در بین دامداران برای پشم چینی شده و افزایش عرضه پشم دباغی را به دنبال داشته است.
از اوایل دهه اخیر استفاده از پشم خارجی برای بسیاری از دستبافت‌ها كه قبلا بندرت از پشم خارجی استفاده می کردند رایج گردیده است.
افزایش قیمت پشم خارجی بخشی از تولیدكنندگان قالی را به استفاده از پشم داخلی سوق خواهد داد كه این موضوع نه تنها برای قالی ایران مثبت است بلكه منطبق بر منافع و مصالح ملی هم هست.
جالب است بدانید كه تا كنون هیچگونه نشستی بین وزارت جهاد كشاورزی بعنوان متولی بخش دامپروری و مركز ملی فرش بعنوان متولی قالی برای ساماندهی موضوع پشم برگزار نگردیده است.
درحال حاضر واحدهای فعال پشم ریسی كه نازك ریسی داشته و از پشم خارجی استفاده می نمایند كمتر از تعداد انگشتان است كه چهار واحد آن در تبریز، دو واحد دركاشان، یك واحد در مشهد و یزد قرار دارند. عمده این واحدها پشم خارجی مورد نیاز كارخانه خود را بصورت مستقیم وارد می‌نمایند.

مشكلات تولید وتجارت ریشه در سیاست تثبیت نرخ ارز دارد
در بخش‌های قبلی این سلسله مطالب به روند كاهش تولید الیاف مورد استفاده در قالیبافی اعم از پشم و پنبه و ابریشم اشاره شد. واقعا مشكل اصلی در كجاست؟
با نگاهی به مطالب ذیل، ریشه اصلی مشكل مشخص می‌شود:
نرخ تورم سال 1376 معادل 17.3 درصد، سال 1377 معادل 18.1 درصد، سال 1378 حدود 20.1 درصد، سال 1379 معادل 12.6 درصد، سال 1380 حدود 11.4 درصد، سال 1381 معادل 15.8 درصد، سال 1382 معادل 15.6 درصد، سال 1383 معادل 15.2 درصد، سال 1384 معادل 10.4 درصد، سال 1385 معادل 11.9 درصد، سال 1386 معادل 18.4 درصد، سال 1387 معادل 25.4 درصد و سال 88 معادل 10.8 درصد اعلام شد

(نرخ تورم درهفتاد سال گذشته)
هرچه با خود می‌اندیشم نمی‌توانم انگیزه دولتمردان را از ثابت نگه‌داشتن نرخ ارز و مقاومت در برابر خواست عمومی كلیه تولید كنندگان كشور بالاخص جامعه قالی را درك نمایم، با استفاده از دلارهای نفتی نرخ ارز ثابت نگداشته میشود و نه تنها اجازه تعیین قیمت آن در بازار داده نمی‌شود، كه حتی نرخ برابری ارز در مقابل ریال به مراتب كمتر از نرخ تورم در دهه گذشته است! حال چگونه باید انتظار داشت كه كشاورزی و دامپروی و قالیبافی و... رشد داشته باشد؟ مادامی كه ابریشم و پشم و پنبه با استفاده از دلارهای نفتی نزدیك به دو دهه وارد كشور گردد تبعات آن این خواهد بود كه امروز گرفتار آن شده‌ایم!
دو سال قبل جهت تهیه تعدادی عكس از روند پشم چینی به شهرستان بشرویه در خراسان جنوبی سفری داشتیم، به هنگام دیدار با دامداران آن شهرستان مطلب جالب و در عین حال تاسف باری را شنیدیم كه نشان دهنده عمق اثرات سوء سیاست تثبیت نرخ ارز بر فعالیت‌های تولیدی است.
وی در پاسخ به این سوال كه چرا پشم گوسفندانتان را نمی‌چینید گفت: اگر برای گوسفند ضرری نداشت اصلا نمی‌چیدیم چون قیمت پشم آنقدر پایین است كه کفاف دستمزد پشم چین را نمی‌دهد.
جامعه قالی بر این نظر است كه كلید حل مشكل قالی اعم از مواداولیه، تولید و تجارت قالی، آزاد سازی نرخ ارز است و هیچ راه و روش دیگری مشكلات را بصورت همه جانبه برطرف نخواهد كرد.
اگر دولت در تعیین نرخ ارز دخالت نکند علاوه بر مشكل مواد اولیه قالیبافی بن‌بست موجود در تولید و تجارت قالی نیز برطرف می‌شود و تنها با برخی ابزارهای دیگر مانند برقراری تعرفه یا ممنوعیت واردات و... برای كالاهای وارداتی و پرداخت جوایز صادراتی قدرت مانور خواهد داشت كه داستان یك بام و دو هوا شده و برای بسیاری از مشاغل بن‌بستی شكل میگیرد كه تا حدودی الان شاهدش هستیم.
برای مثال درمقوله قالی اگربتوان مشكل بهره‌برداران تهیه كننده مواداولیه قالیبافی را با ممنوعیت واردات و افزایش تعرفه‌‌ها برطرف کرد متاسفانه برای تولید كنندگان و... شاغل در قالیبافی راه‌حلی عادلانه وجود ندارد و پرداخت 5 درصد جوایز صادراتی در مقایسه با نرخ تورم بسیار ناچیز است.
در آخر لازم است این نكته را گوشزد کنیم كه سیاست تثبیت نرخ ارز ممكن است رضایت نسبی خانوارهای مصرف‌كننده را به دنبال داشته باشد اما برای بخش تولید اعم از كشاورزی، قالیبافی و صنعت هیچ ره‌آورد مثبتی جز تعطیلی بنگاه‌های تولیدی، افزایش بیكاری و... نداشته است.
شما به وضوح شاهدید كه با افزایش 10درصدی نرخ ارز در اوایل مهر ماه صادرات كشور بطور ملموسی جهش یافته حال تصور کنید اگر نرخ ارز واقعی گردد چه انقلاب بزرگی در اقتصاد كشور رخ خواهد داد، اگر این مهم انجام شود هر كسی بسته به سهمی كه در تولید و تجارت دارد راضی و خشنود خواهد بود، پرورش دهندگان ابریشم دوباره تولید را به 2000 تن خواهند رساند، پنبه كاران نیز برداشت پنبه را مجددا به دویست‌هزار تن رسیده، گله‌های گوسفند در اسرع وقت پشم چینی و از همه مهمتر قالیبافان با انگیزه فراوان به كارگاه‌های قالیبافی بر خواهند گشت و...

افزایش قیمت مواد اولیه تهدید یا فرصت؟
شكی نیست كه افزایش قیمت مواد اولیه تبعات منفی قابل توجهی بر قالیبافی خواهد داشت كه اعم آن به شرح زیراست:
افزایش قیمت مواد اولیه كاهش معنی‌دار تولید قالی را به دنبال خواهد داشت، قالی ایرانی بخشی از بازار خود را در زمینه تولیدات ارزان قیمت به كشورهای رقیب خواهد سپرد، بخش بیشتری ازتولیدات بالاخص در مناطقی كه كالای متوسط تولید می کند متناسب با سلایق بازار داخلی تولید خواهد شد، بخشی از سرمایه‌گذاری انجام شده برای تولید قالی ازاین بخش خارج خواهد شد.
با این همه نكته بسیار جالبی که از آغاز افزایش قیمت بی‌رویه مواد اولیه قالیبافی با آن مواجه هستیم آن كه بسیاری از تولیدكنندگان حرفه‌ای قالی ایرانی نه تنها از افزایش قیمت مواداولیه چندان ناراضی نیستند بلكه در گفتگوهای فیمابین از این پیش‌آمد اظهار رضایت کرده و حتی آن را موجب ایجاد تحول در قالی ایران دانسته اند.
این تولیدكنندگان حرفه‌ای، خروج فله بافان از قالی ایران را به فال نیك گرفته و معتقدند این عده در طول سنوات گذشته با استفاده از مواد اولیه و نیروی كار ارزان قیمت، نه تنها منابع کشور را به هدر داده بلكه عملا برای تولیدكنندگان واقعی نیز مشكلات و موانعی ایجاد کرده‌اند.
اكنون بنظرمیرسد چنانچه قیمت‌ها كمی متعادل گردد كفه ترازوی تئوری دوم، یعنی فرصت بودن افزایش نسبی قیمت و نیروی كار برای قالی ایرانی بر نظریه اول بچربد و تبعات ناشی از این افزایش قیمت تمام شده را درعرصه‌های مختلف اعم از كاهش تولید كور، توجه بیشتربه جنبه‌های هنری قالی، تغییر دیدگاه بهره‌برداران از نگاه معیشتی به نگاه اقتصادی، استفاده از فن آوری روز در برخی مراحل تولید مواد اولیه، پرهیز از اسراف در مواد اولیه، افزایش خلاقیت وابتكار، كاهش هزینه‌های دولت و امكان ارایه خدمات مطلوب‌تر به بهره‌برداران را شاهد باشیم.
با این همه معاونت تولید مركز ملی فرش باید با طراحی سیستمی مناسب روند تهیه و توزیع مواد اولیه قالیبافی را بصورت مداوم كنترل کرده تا همچون گذشته غافلگیر نگردد. در قسمت‌های قبلی بیان شد كه كل شبكه اصلی بازرگانی، تولید و توزیع الیاف و نخ مورد استفاده در قالیبافی محدود بوده و برای هركدام تعدادشان از تعداد انگشتان دست تجاوزنمی‌کند. مركز میتواند براحتی سیاست‌های خود درخصوص عرضه مناسب خامه پشمی از طریق 10 تا 12 واحد پشم‌ریسی اعمال کند. درخصوص ابریشم و پنبه نیز وضعیت به همین صورت است، بدیهی است مركز برای حفظ وافزایش اتوریته خود بر واحدهای تامین مواد اولیه قالیبافی باید از توان كافی حمایتی و نظارتی برخوردار باشد.

.کلیه حقوق این اثر متعلق به سایت نساجی نیوز می باشد
Copyright © 2010 nasajinews. All rights reserved